LAKARAN MEMORI KORPORAT UKM: WAWANCARA SEJARAH LISAN BERSAMA PROF. DING CHOO MING DAN EN. ISMAIL JUHAIL

Lakaran Memori Korporat UKM: Wawancara Sejarah Lisan Bersama Prof. Ding Choo Ming dan Encik. Ismail Juhail

Oleh Ruzita Kamis

Bangi, 6 Mei 2026 – Unit Arkib dan Koleksi Khas, Perpustakaan Tun Seri Lanang telah berjaya menganjurkan program wawancara sejarah lisan sebagai usaha mendokumentasikan memori korporat dan warisan institusi Universiti Kebangsaan Malaysia. Program ini merupakan inisiatif penting dalam memperkukuh rekod sejarah universiti melalui pengumpulan koleksi peribadi mantan kakitangan serta rakaman pengalaman mereka sepanjang tempoh perkhidmatan.

Program ini dibahagikan kepada dua sesi utama yang menampilkan dua tokoh daripada latar perkhidmatan yang berbeza, namun masing-masing meninggalkan kesan besar terhadap pembangunan universiti.

Sesi 1: Prof. Ding Choo Ming – Dari Penyelaras IBKKM ke Ketua Koleksi Asia Tenggara

Sesi pertama menelusuri perjalanan intelektual Prof. Ding Choo Ming, seorang tokoh akademik dan kepustakawanan yang telah banyak menyumbang kepada pembangunan ilmu di UKM.

Beliau menyertai UKM pada 1 Jun 1972, ketika universiti masih beroperasi di kampus sementara di Lembah Pantai, Kuala Lumpur, dengan memulakan kerjaya sebagai Pembantu Perpustakaan. Sepanjang perkhidmatan, beliau pernah berkhidmat sebagai Penyelaras di Institut Bahasa, Kesusasteraan dan Kebudayaan Melayu (IBKKM), dengan peranan penting dalam memperkukuh penyelidikan serta pengurusan ilmu berkaitan Alam Melayu.

Kemuncak kerjayanya ialah sebagai Ketua Koleksi Asia Tenggara, satu jawatan strategik yang menuntut visi besar dalam membangunkan koleksi serantau yang komprehensif. Beliau turut memainkan peranan penting dalam menangani isu pengaksesan bahan pengajian Melayu, pembangunan makmal mikrofis bagi menyelamatkan manuskrip lama, serta pembentangan pelbagai kertas kerja di peringkat antarabangsa berkaitan kepustakawanan Orientalis.

Menurut beliau, kekuatan sesebuah universiti terletak pada kelengkapan koleksi ilmu tempatan yang menjadi “jantung ilmu” kepada penyelidikan dan pembangunan akademik negara.

Sesi 2: Dari Tukang Kebun ke Pemandu – Kisah En. Ismail Hj. Juahil

Sesi kedua menyelami kisah  En. Ismail Hj. Juahil, antara kakitangan terawal yang menyaksikan sendiri sejarah awal penubuhan UKM di Lembah Pantai sebelum perpindahan ke kampus induk Bangi.

Beliau memulakan kerjaya sebagai tukang kebun di Kolej Islam Malaya sebelum diberi kepercayaan memegang tanggungjawab sebagai pemandu universiti. Perjalanan kerjaya ini memperlihatkan ketekunan dan kesetiaan beliau dalam menyokong kelancaran operasi universiti pada era awal pembangunannya.

Satu fakta sejarah yang menarik ialah beliau merupakan antara kakitangan yang diserap terus daripada Kolej Islam Malaya tanpa melalui proses temu duga rasmi.

Dalam sesi wawancara, Beliau berkongsi kisah-kisah menarik tentang suasana Bandar Baru Bangi yang masih dalam fasa pembangunan, kewujudan warung di bawah jambatan yang menjadi tempat tumpuan warga kampus, serta pelbagai kisah mistik yang mewarnai pengalaman kehidupan kampus pada era awal.

Antara perkongsian yang paling mencuri perhatian ialah penjelasan beliau terhadap kisah lagenda “pemindahan warga halus” dari kampus UKM ke tangga Bukit Larut, sekali gus menjawab persoalan yang sekian lama menjadi cerita lisan dalam kalangan warga universiti.

Program ini membuktikan bahawa sejarah universiti bukan sahaja tercatat melalui dokumen rasmi, tetapi turut hidup melalui pengalaman, kenangan dan naratif lisan individu yang pernah menjadi sebahagian daripada perjalanan institusi.

Usaha seperti ini amat signifikan dalam memastikan memori korporat Universiti Kebangsaan Malaysia terus terpelihara sebagai khazanah ilmu untuk generasi akan datang.

Surat Tawaran Masuk Universiti Kebangsaan Malaysia

 

(Siti Khadijah Othman, 12 Mei 2026: |"Kenang-kenangan (UKM: 1978-1982)").

Pada era awal penubuhan UKM, tawaran kemasukan kepada pelajar disampaikan melalui telegram, mencerminkan kaedah komunikasi pantas yang digunakan pada waktu itu sebelum kemunculan teknologi digital.

Pada waktu itu semua Fakulti UKM di Kuala Lumpur baru berpindah ke Kampus yang lebih besar di Bangi kecuali Fakulti Sains dan Fakulti Perubatan. Mahasiswa menjalani minggu orientasi bersama-sama mahasiswa baru yang lain di Bangi.

Sistem Kad Perakam Waktu UKM

 

Mesin kad perakam waktu ini merupakan sistem awal yang digunakan di Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) bagi merekod kehadiran kakitangan.

Diperkenalkan pada Ogos 1978, Perpustakaan Tun Seri Lanang merupakan  jabatan pertama yang melaksanakannya bagi merekod kehadiran kerja seramai 130 orang kakitangan.

Ketika itu, waktu operasi perpustakaan adalah dari 8.15 pagi hingga 11.00 malam, mencerminkan komitmen perkhidmatan yang panjang kepada warga kampus.

Sistem ini kemudiannya diperluaskan dan dikuatkuasakan di seluruh UKM pada 1 September 1982, meliputi semua warga universiti kecuali kakitangan akademik.

Pembangunan Sumber Manusia Perpustakaan UKM : Sepuluh tahun pertama

 Pembangunan Sumber Manusia Perpustakaan UKM : Sepuluh tahun pertama

Oleh: 
Harith Faruqi Sidek
Bahagian Pengurusan Memori Korporat
Perpustakaan Tun Seri Lanang

Laporan Jawatankuasa penaja yang disediakan pada tahun 1969 menetapkan, ketika Perpustakaan UKM ditubuhkan, ia perlu mempunyai sekurang-kurangnya enam (6) orang kakitangan yang terlatih serta mempunyai kelulusan ikhtisas dalam bidang Sains Perpustakaan. Enam pegawai perintis ini akan bertindak sebagai Pengarah Perkhidmatan atau Ketua Pustakawan, Ketua Pengkatalog, Ketua Bahagian Pemilikan (kini disebut Perolehan) dan 3 jawatan sebagai pengkatalog. Pegawai perintis ini juga akan berfungsi sebagai pembimbing kepada pegawai baru yang dilantik sementara mereka memperolehi kelayakan ikhtisas ketika dalam perkhidmatan, iaitu melalui skim pengajian lanjutan sepertimana yang dirancang oleh Universiti Kebangsaan bagi kakitangan akademik. 

Perancangan kakitangan pelaksana bagi perpustakaan juga diambilkira, jawatankuasa penaja mencadangkan 13 kakitangan pelaksana perlu disediakan bagi perpustakaan pada ketika ia ditubuhkan, pecahan jawatan yang dimaksudkan juga termasuk seorang jurutrengkas yang akan membantu tugas pentadbiran Ketua Pustakawan. Dibahagian perkhidmatan pembaca pula akan diletakkan dua orang atendan pejabat, sementara Bahagian Pengkatalogan pada peringkat awal ini akan mempunyai tiga orang kerani dan dua orang atendan pejabat. Bahagian Perolehan (dulunya Pemilikan) akan disediakan seorang pembantu pegawai perolehan, tiga orang kerani dan seorang atendan pejabat. Jawatankuasa penaja juga meletakkan unjuran perkembangan kakitangan perpustakaan bagi lima tahun pertama. Menjelang tahun 1975, Perpustakaan UKM perlu mempunyai 16 orang pegawai ikhtisas atau Pustakawan dan 43 orang kakitangan pelaksana.

Pencarian kakitangan awal

Berdasarkan Buku Log Perkhidmatan Kakitangan tahun 1970, 10 kakitangan perpustakaan yang terawal mengisi perjawatan di UKM mengikut Nombor Pekerja ialah Kamarudin Alimat (Nombor Pekerja 18), Rukiah Kamaruddin (Nombor Pekerja 21), Tuan Haji Abdul Aziz Sheikh Mydin (Nombor Pekerja 22), Shamsiah Ismail (Nombor Pekerja 30), Ho Chooi Hon (Nombor Pekerja 36), Zawiyah Mahmud (Nombor Pekerja 64), Mohd Tahir Alang Abas ( Nombor Pekerja 65), Mohd Amin Osman (Nombor Pekerja 67), Khairul Bariah Osman (Nombor Pekerja 73) dan Masnah Omar (Nombor Pekerja 77). Pegawai pengurusan Perpustakaan UKM yang terawal dilantik ialah Ketua Pustakawan, Tuan Haji Abdul Aziz Shaik Mydin, dan Penolong Pustakawan, Ho Chooi Hon. Sharifah Naema Syed Mansor ialah satu-satunya Pembantu Perpustakaan dengan kelulusan ikhtisas dalam bidang kepustakawanan, sementara lima lagi Pembantu Perpustakaan terawal tanpa kelulusan ikhtisas ialah Hapipah Mubin, Galoh Zakiah Abdul Malik, Embok Chik Hussein, Norsham Muslim dan Zainal Azman Rajudin. Perpustakaan juga mempunyai seorang Pembantu Perpustakaan Muda, iaitu Ali Haji Ahmad. 

Sebagai sebuah perpustakaan akademik yang sedang berada diperingkat awal penubuhannya, antara cabaran yang dihadapi ialah kekurangan pustakawan terlatih untuk melaksanakan perkhidmatan asas sebuah perpustakaan. Pada ketika itu perpustakaan UKM hanya mempunyai dua orang pustakawan yang mempunyai kelayakan ikhtisas sebagai seorang pustakawan, mereka ialah Tuan Haji Abdul Aziz Mydin dan Ho Chooi Hon. Mereka memperolehi ijazah dalam bidang kepustakawanan ketika dalam perkhidmatan di Perpustakaan Universiti Malaya, sementara lima lagi pembantu perpustakaan mempunyai kelulusan ikhtisas dalam bidang lain, mereka ialah Zainal Azman Rajudin, Hapipah Mubin, Galoh Zakiah, Embok Chik Hussein dan Norsham Muslim. Pada tahun 1971, perpustakaan UKM berjaya mendapatkan seorang pustakawan terlatih dari Amerika Syarikat yang akan berkhidmat dibawah program sukarelawan United States Peace Corps (USPC), iaitu Robin Barker, beliau kemudiannya disertai oleh Donald Clay Johnson dan Rebecca Padgett yang juga dibawah program USPC. Donald Johnson yang pada ketika itu berusia 31 tahun merupakan bekas pustakawan di Northern Illinois University dan Yale University, sementara Rebecca Padgett yang berusia 29 tahun pada ketika itu pernah berkhidmat sebagai pustakawan dan pensyarah dalam bidang Sains Perpustakaan di University of California. 

Kehadiran pustakawan luar negara dibawah program United States Peace Corps (USPC) di UKM adalah untuk memberi bimbingan dan latihan kepada kakitangan perpustakaan UKM, selain mengisi jawatan Penolong Pustakawan. Donald Johnson telah diamanahkan untuk mengetuai bahagian perkhidmatan pelanggan, sementara Rebecca Padgett pula mengetuai bahagian katalog.  Perkhidmatan Robin Barker di Perpustakaan UKM berakhir pada akhir 1973, diikuti Donald Johnson pada bulan November 1974, sementara perkhidmatan Rebeccca Padgett pula berakhir pada bulan Mac 1975, kehadiran kedua sukarelawan United States Peace Corps (USPC) ini ternyata memberi impak yang besar dalam pembangunan Perpustakaan UKM, Robin Barker misalannya telah dilantik sebagai Penolong Bendahari Persatuan Perpustakaan Malaysia bagi sesi 1972/1973, sementara Rebecca Padgett pula telah berjaya menyelesaikan masalah katalog tertunggak apabila beliau dengan kakitangan bahagian katalog telah berjaya mengkatalog bahan dengan purata 300 bahan seorang. Antara Pembantu Pustakawan bahagian katalog yang bertugas bersama Rebecca Padgett pada ketika itu ialah Embok Chik Hussein, Nora Karen Iqbal, Zainab Ab. Kader, Thuraiyen Nadzrah Mohd Ghazali, Rogayah M. Yassin, Tusiman Mingun dan Jamilah Ahmad. 

Pada tahun 1975, Perpustakaan UKM berjaya mendapat 4 orang lagi Pustakawan sukarelawan, iaitu Sue Anne Manville, Joyce L. Anggio dan Lynne M. Byrne dari United States Peace Corps (USPC) dan Frances Turner dari Australian Volunteer Abroad (AVA). Sue Anne Miller memulakan perkhidmatan sebagai Ketua Cawangan Rujukan dan Latihan, sementara Frances Turner, Joyce L Anggio dan Lynne M. Byrne berkhidmat sebagai pengkatalog dibawah Rebecca Padgett.

Kesimpulannya, pengisian perjawatan perintis Perpustakaan UKM telah berjaya mengemudi organisasi ini melepasi tempoh kritikal 10 tahun pertama dengan jayanya. Kekurangan kakitangan dengan latar pendidikan bidang Sains Perpustakaan juga dapat ditampung dengan adanya kakitangan sukarelawan terlatih dibawah program United States Peace Corps (USPC) dan Australian Volunteer Abroad (AVA).

Rujukan:

• Laporan Kedudukan Perpustakaan pada awal Februari 1975, Perpustakaan UKM.
• Adibah Amin (23 April 1972) Donald dan Rebecca to train varsity staff. The Straits Times.
• Buku Log Perkhidmatan Kakitangan 1970, Jabatan Pendaftar, Universiti Kebangsaan Malaysia.
• Laporan Tahunan Pertama Universiti Kebangsaan Malaysia 1970 – 1971
• Laporan Tahunan Kedua Universiti Kebangsaan Malaysia 1971- 1972

Sejarah Dewan Rendah Kolej Kediaman Kedua UKM

 Sejarah Dewan Rendah Kolej Kediaman Kedua UKM

Oleh : Ruzita Kamis

Dewan Rendah Kolej Kediaman Kedua (DRK-2) Universiti Kebangsaan Malaysia merupakan sebuah pertubuhan pelajar yang diasaskan pada sesi 1971/1972 oleh mahasiswa dan mahasiswi yang menetap di Kolej Kediaman Kedua UKM. Penubuhan badan ini menjadi wadah penting dalam menyatukan suara penghuni kolej serta menggerakkan aktiviti kebajikan, kepimpinan dan pembangunan sahsiah mahasiswa di kampus.

Pada peringkat awal penubuhannya, DRK-2 beroperasi di Dewan Rendah Kolej Kediaman Kedua yang ketika itu terletak di kawasan Fakulti Pengajian Islam UKM. Pertubuhan ini berfungsi sebagai badan gabungan kepada Persatuan Mahasiswa Universiti Kebangsaan Malaysia (PMUKM) dan memainkan peranan sebagai medium perhubungan antara penghuni kolej dengan pihak universiti.

Perjalanan dan pentadbiran DRK-2 dipandu oleh perlembagaan kolej yang telah digubal sejak awal penubuhannya. Pertubuhan ini membawa cogan kata “HIDUP AMAN” sebagai simbol aspirasi mewujudkan suasana kehidupan mahasiswa yang harmoni, bersatu dan sejahtera di kolej kediaman.

Keahlian DRK-2 adalah terbuka secara automatik kepada semua mahasiswa dan mahasiswi yang menjadi penghuni Kolej Kediaman Kedua. Pengurusan persatuan dikendalikan oleh barisan Exco Dewan Rendah Kolej yang dipilih melalui Pilihan Raya Umum kolej yang diadakan sekali setiap tahun. Seramai 10 orang ahli exco dipilih bagi menerajui organisasi ini, dengan pembahagian tugas dilakukan dalam kalangan ahli yang berjaya dipilih.

Selain menjadi platform kepimpinan mahasiswa, DRK-2 turut berperanan dalam mengurus kebajikan penghuni kolej serta menganjurkan pelbagai program kemahasiswaan yang membentuk budaya kepimpinan dan semangat kekitaan dalam kalangan warga kolej.

Apabila Universiti Kebangsaan Malaysia berpindah ke kampus tetap di Bangi, struktur organisasi kolej turut mengalami perubahan. Seiring dengan perkembangan tersebut, Jawatankuasa Dewan Rendah Kolej (JKDRK) telah ditukar nama kepada JAKSA iaitu Jawatankuasa Kebajikan Mahasiswa pada tahun 1977. Penjenamaan semula ini mencerminkan kesinambungan fungsi organisasi dalam menjaga kebajikan mahasiswa serta memperkukuhkan peranan kepimpinan pelajar dalam kehidupan kampus UKM.

Sumber : 

• Azam. Kompleks Siswa “B” Universiti Kebangsaan Malaysia. Bil 4
• Azam. Kolej Kediaman Kedua UKM. 1974/1975

SEMESTA Majalah Rasmi Kolej Pertama UKM

Kolej Pertama UKM telah menerbitkan majalah rasminya yang pertama pada tahun 1971, Majalah ini dinamakan SEMESTA. Sidang redaksi pertama majalah SEMESTA ini diketuai oleh Chamhuri Siwar (Prof. Emeritus) sambil dibantu oleh Sabariah Ibrahim, Asiah Sarji ( Prof. Dr.), Mohd Kalyubi Ghazali, Abdullah Man dan Jamilah Jaafar. 

Penerbitan ini bukan sahaja memuatkan berita tentang aktiviti mahasiswa, tetapi turut memuatkan karya yang dihasilkan oleh ahli akademik, antara yang menyumbang ialah Prof. Dr. Syed Naguib Al-Attas (pada masa itu Dekan Fakulti Sastera yang pertama), Prof. Achmad Amirudin, Prof. Dr. Khoo Kay Kim, sidang redaksi yang sememangnya mempunyai bakat yang bukan sembarangan turut menyumbangkan penulisan dalam majalah ini.

Kulit keluaran pertama majalah Semesta 1970, kelihatan logo pertama UKM hasil ciptaan Prof. Dr. Syed Naguib Al-Attas.

Sidang redaksi majalah Semesta yang pertama, Ketua Pengarangnya ialah Chamhuri Siwar (Prof. Emeritus).

Redaksi 1972/1973 dipimpin oleh Shafie Abu Bakar (YB. Dr.). (Sumber: Semesta, 1972)

Awang Sariyan (Prof. Dr.) memimpin sidang redaksi Semesta bagi tahun 1973/1974 . (Sumber: Semesta, 1973/74)

Majalah ini diteruskan penerbitannya buat beberapa ketika, malah selepas perpindahan ke Kampus Bangi, dimana kolej pertama ini bertukar nama ke KOMSIS A dan kemudiannya menjadi Kamsis A sebelum kini dikenali sebagai Kolej Dato' Onn. Antara tokoh dan ahli akademik yang pernah menganggotai sidang redaksi majalah ini ialah, Awang Sariyan ( Prof. Dr.), Shafie Abu Bakar (Dr.), Zainuddin Ayip, Nik Marzuki Sidek (Dr.) dan lain-lain.

Rujukan:

• Lemporian. (1977). Dari Pantai Baru ke Kampus Bangi. Semesta, 57.
• Semesta, (1970).Jilid.I.
• Semesta, (1971/72).Jilid.II.
• Semesta, (1972/73).Jilid.III.
• Semesta, (1973/74).Jilid.4.
• Semesta, (1977/78).Vol. VIII.

“A Z A M” Milik Kolej Kediaman Kedua UKM Berusia 52 Tahun

 

"A Z A M" merupakan naskhah istimewa milik Kolej Kedua UKM (kini dikenali sebagai Kolej Aminuddin Baki) yang diterbitkan oleh Dewan Rendah Kolej Kediaman Kedua (DRK-2). Sejak penerbitan sulungnya pada tahun 1974, majalah ini telah berfungsi sebagai lidah rasmi dan platform utama bagi penghuni kolej untuk menyuarakan buah fikiran, sekali gus merakamkan pelbagai aktiviti jawatankuasa serta rencana ilmiah yang menjadi wadah perkongsian ilmu buat warga kolej.

Nilai intelektual naskhah ini terbukti melalui sumbangan rencana daripada tokoh-tokoh besar seperti Prof. Hasan Langgulung dan Dr. Mohd Yusoff Noor. Kehadiran tokoh-tokoh ini dalam edisi awal A Z A M mencerminkan kedudukan majalah ini sebagai medium perbincangan yang serius dan berwibawa pada zamannya.

Sehingga kini, A Z A M kekal sebagai simpanan kenangan yang paling berharga. Ia bukan sahaja menyaksikan sejarah legasi jawatankuasa kolej, malah terus menjadi rujukan penting untuk memastikan semangat kepimpinan dan kecemerlangan mahasiswa di Kolej Kedua kekal relevan merentas zaman.

Naskah Majalah Azam Tahun 1974/1975